Anilingus: de echte risico's, hygiëne en plezier

Anilingus is een veelvoorkomende en goed gedocumenteerde praktijk, maar ook een van de weinige waarbij de beschikbare informatie uiteenvalt in twee kampen die niet met elkaar praten. Aan de ene kant degelijke gezondheidsbronnen die infecties opsommen zonder ooit te zeggen welke waarschijnlijk zijn. Aan de andere kant praktische gidsen die uitleggen hoe je het aanpakt zonder ook maar één bron te noemen.

Deze pagina doet allebei. Ze rangschikt de echte risico's met de bronnen die ze documenteren, ze geeft de voorbereiding en de barrières die wél werken, en ze behandelt uitdrukkelijk het standpunt van degene die het krijgt, iets wat geen enkele gids vandaag doet.

De kern in het kort

• De medische term is oro-anaal contact. In het oud-Frans heet het feuille de rose, in het Engels rimming of rimjob.
• Hiv is niet het voornaamste risico van deze praktijk: Sidaction noemt het uiterst klein, want het virus wordt niet via speeksel overgedragen.
• De echte risico's zijn darm- en levergerelateerd: hepatitis A, salmonellose, yersiniose, parasieten.
• Tegen het voornaamste virale risico bestaat een vaccin, dat in Frankrijk al wordt aanbevolen voor een deel van de betrokken groepen.
• Een Ifop-onderzoek uit 2019 laat zien dat 26 % zegt het te hebben gekregen tegenover 15 % die zegt het te hebben gedaan: krijgen komt vaker voor dan doen.
• Wassen verkleint het risico maar heft het niet op, en doordrammen met klysma's werkt averechts.

Anilingus: wat het woord echt aanduidt

Anilingus is oro-anale seks: het stimuleren van de anus van je partner met de tong of de lippen. Dat is de definitie van de Société Française d'Hépato-Gastroentérologie Libérale (SFHGL), die erbij vermeldt dat het contact de anusrand kan betreffen, en soms ook de anus zelf.

De praktijk gaat onder verschillende namen door het leven, afhankelijk van het register. Rimming en rimjob zijn de Engelse termen, online veruit de meest gangbare. Feuille de rose is de oude Franse uitdrukking, verouderd maar nog steeds begrepen. Sidaction spreekt gewoon van orale seks toegepast op de anus.

De SFHGL maakt een onderscheid dat in de rest van deze pagina terugkeert en dat zowel de vraag naar het risico als die naar het plezier structureert: er bestaan actieve en passieve bucco-anale contacten. Actief is wie het doet, passief wie het op de eigen anusrand krijgt. De twee rollen lopen niet dezelfde risico's en vragen niet dezelfde voorbereiding.

Blijft het punt dat de helft van de gidsen in één zin afdoet: het gebied is dicht bezenuwd. De anusrand bundelt een groot aantal zenuwuiteinden, wat verklaart waarom de stimulatie daar intens is en waarom de praktijk terrein wint. Dit is geen randverschijnsel, dit is een erogene zone in de strikte zin.

Anilingus krijgen als man: perineum, prostaat en erectie

Krijgen komt vaker voor dan doen, en toch is vrijwel elke gids geschreven vanuit het standpunt van degene die het doet. Dat is de belangrijkste blinde vlek van het onderwerp, en die raakt mannen rechtstreeks.

Anatomisch vormen drie zones een doorlopend geheel. De anusrand, die het directe contact krijgt. Het perineum, vlak ervoor, tussen de anus en de balzak, een gevoelige en vaak vergeten zone die de tong in de meeste houdingen moeiteloos bereikt. En de prostaat, dieper gelegen, die deze praktijk niet bereikt maar die in het verlengde van dezelfde streek ligt, wat verklaart waarom veel mannen eerder een diffuus, diep gevoel beschrijven dan een plaatselijk contact.

Een heel concreet en zelden voorzien gevolg: bij degene die het krijgt is de erectie frequent en vaak aanhoudend, zonder enige stimulatie van de penis. Ze is het teken dat de zone als volwaardige erogene zone werkt, geen bijwerking.

Die anatomische continuïteit maakt anilingus ook tot een veelgebruikte opstap naar echte prostaatstimulatie. Als dat de richting is die je interesseert: het onderwerp komt uitgebreid aan bod in onze gids over prostaatplezier, en er bestaan accessoires die precies voor die zone zijn gemaakt, zoals de cockring met vibrerende prostaatplug.

Eén punt verdient het om helder gezegd te worden, omdat het veel mannen tegenhoudt: een erogene zone heeft geen seksuele geaardheid. De SFHGL merkt op dat de praktijk veel voorkomt bij homoseksuele mannen. Het Ifop-onderzoek uit 2019 laat zien dat dat evengoed geldt voor heteroseksuele vrouwen en hun partners. Dat zijn twee statistische vaststellingen, geen etiket. Dat je het fijn vindt om anilingus te krijgen, zegt niets over je geaardheid, het zegt alleen dat je zenuwuiteinden op dezelfde plek hebt als iedereen.

15 % doet het, 26 % krijgt het: wat de cijfers zeggen

Het meest geciteerde onderzoek over dit onderwerp in Frankrijk dateert van 2019, en de interessantste uitkomst is een verschil waar niemand het over heeft.

Het gaat om een Ifop-peiling in opdracht van het tijdschrift Elle over het seksleven van Franse vrouwen. Allodocteurs geeft de volgende cijfers: 15 % van de ondervraagden geeft toe anilingus bij hun partner te hebben gedaan, en 26 % zegt zich aan de anus te hebben laten likken. De SFHGL citeert hetzelfde onderzoek met 15 % en 25 %, een verschil dat neerkomt op afronding of op de gebruikte deelsteekproef. Houd de marge aan: ongeveer 15 % aan de ene kant, 25 tot 26 % aan de andere.

De informatie zit niet in de twee cijfers apart, ze zit in het verschil ertussen. Ongeveer tien punten scheiden wie het krijgt van wie het doet. Rekenkundig betekent dat dat een deel van de mensen die anilingus hebben gekregen, het niet heeft teruggedaan, en dat de vraag het aanbod duidelijk overstijgt. De rem is dus niet het verlangen van wie het krijgt, maar de gêne van wie het zou moeten doen. Precies het tegenovergestelde van wat de gidsen suggereren, die het grootste deel van hun ruimte besteden aan het overtuigen van de ontvangende partner om te ontspannen.

De SFHGL oppert daarnaast een hypothese over de opmars van de praktijk: de inmiddels zeer eenvoudige toegang tot porno die haar toont, zou de steeds hogere cijfers verklaren. Te nemen als hypothese, zoals de bron het zelf formuleert.

De echte rangorde van de risico's: hiv is niet wat je denkt

Het risico waar hier bijna iedereen bang voor is, is juist het risico dat het minst telt, en de echte risico's liggen elders. Dit is de nuttigste informatie op deze pagina, en tegelijk wat geen enkele gids uitspreekt.

Laten we met hiv beginnen, want dat is het woord dat als eerste valt. Sidaction geeft aan dat gevallen van hiv-overdracht via anilingus zeer zeldzaam zijn en dat het overdrachtsrisico uiterst klein is, om een simpele reden: hiv wordt niet via speeksel overgedragen. De organisatie plaatst er wel een nuance bij die je volledig moet citeren: als de handeling plaatsvindt na anale penetratie die letsel heeft veroorzaakt, is binnenkomst van het virus in principe mogelijk. Klein betekent niet nul, en de volgorde van de handelingen telt, daar komen we verderop op terug.

De echte risico's zijn van een andere orde. De SFHGL zet ze op een rij:

• Hepatitis A kan prima worden overgedragen bij oro-anaal contact, omdat het virus deels via de ontlasting wordt uitgescheiden. Het is het voornaamste virale risico van deze praktijk.
• Darminfecties zijn reëel: salmonellose, yersiniose, of een maag-darminfectie door een parasiet zoals de lintworm. Heeft je partner een maag-darminfectie, dan is besmetting mogelijk.
• HPV kan worden overgedragen via contact met genitale wratten op de anusrand.
• Herpes gaat beide kanten op: een koortslip kan de anusrand van je partner besmetten, en een letsel op de anusrand kan degene besmetten die het doet.
• Syfilis, gonorroe en chlamydia worden eveneens in beide richtingen overgedragen.

Hier het punt van de SFHGL dat het meest verrast en dat de manier van voorbereiden verandert: kiemen die in het slijmvlies of op de huid zitten, gaan er niet af met wassen. Een partner kan zich zorgvuldig hebben gewassen en toch besmettelijk blijven. Hygiëne verkleint het risico, ze heft het niet op.

De conclusie is niet dat de praktijk ongevaarlijk zou zijn. Ze is dat het gevaar niet is wat men denkt, en dat je het dus anders voorkomt dan met de enkele reflex van een douche.

Hepatitis A: het enige risico waartegen je je kunt laten vaccineren

Er bestaat een vaccin tegen het voornaamste virale risico van deze praktijk, en het wordt in Frankrijk al officieel aanbevolen voor een deel van de betrokken personen. Geen enkele gids over dit onderwerp noemt het.

Santé publique France beveelt via de site vaccination-info-service.fr vaccinatie tegen hepatitis A aan voor meerdere blootgestelde groepen, waaronder mannen die seks hebben met mannen. Twee praktische gegevens horen bij die aanbeveling: bij 98 tot 100 % van de gevaccineerden verschijnen antistoffen na de eerste dosis, en de vaccinatie moet minstens 15 dagen voor een blootstelling plaatsvinden om te beschermen.

Drie preciseringen zodat deze alinea goed wordt gelezen. Het gaat om een gerichte aanbeveling, geen algemene verplichting en geen advies dat zonder onderscheid voor iedereen geldt. De beslissing neem je samen met een arts, een vaccinatiecentrum of een centrum voor seksuele gezondheid, dat je situatie nagaat. En het vaccin dekt hepatitis A, niet de rest van de tabel hierboven.

Voor die rest is de aanbeveling van Sidaction helder en past ze in één woord: regelmatig testen. De organisatie herinnert eraan dat je voorzorgen moet nemen tegen syfilis, gonorroe, hepatitis A en darmkiemen, met name door je regelmatig te laten testen. Testen op soa's is gratis en zonder voorschrift bij een centrum voor seksuele gezondheid.

Voorbereiden: hygiëne van de anusrand, en de valkuil van het klysma

De SFHGL vraagt vooraf om onberispelijke hygiëne van de anusrand, en dat is een noodzakelijke, geen voldoende voorwaarde. De nuttige routine is eenvoudig en kort.

Wat echt helpt:

• Een lauwe douche in het uur ervoor, niet de avond tevoren.
• Een milde zeep met neutrale pH, de anusrand met de hand gereinigd, zonder washandje of spons, die irriteren.
• Een volledige spoeling: een zeeprest op een slijmvlies is op zichzelf al een bron van irritatie.
• Een zorgvuldige droging, deppend.
• Wil je verder gaan dan de anusrand, dan noemt de SFHGL de mogelijkheid van een klysma. Af en toe, met lauw water, zonder product.

Wat tegenwerkt, en waar de reflex je toch toe aanzet:

• Het herhaalde of agressieve klysma. Het irriteert het slijmvlies, en een geïrriteerd slijmvlies is precies de toegangspoort voor de hierboven genoemde infecties. Je fabriceert dan het risico dat je dacht weg te nemen.
• Antiseptische of geparfumeerde zepen, die de zone uit balans brengen.
• Scheren op dezelfde dag, wat verse microwondjes achterlaat. Als je trimt of scheert, doe het dan de avond tevoren. Beharing is sowieso geen verplichting, alleen een kwestie van comfort bij het contact.

Houd de waarschuwing van de SFHGL in gedachten: ook perfect gewassen kan een partner met een kiem in het slijmvlies besmettelijk blijven. Hygiëne is de eerste trede, de barrière is de tweede.

Beflapje, opengeknipt condoom en glijmiddel: de barrières die standhouden

Als je je partner niet kent, is de SFHGL categorisch: één oplossing, het beflapje. Het is een vierkant van latex of polyurethaan dat je tussen de mond en de anale zone legt, en dat het directe contact blokkeert zonder de stimulatie weg te nemen.

De wetenschappelijke vereniging geeft ook het alternatief dat overal verkrijgbaar is: een condoom dat je openknipt voor dit soort contact. Concreet, uitgaande van een niet-gelubriceerd condoom zonder zaaddodend middel:

• Rol het volledig af.
• Knip het gesloten uiteinde eraf.
• Knip het over de volle lengte open, aan één kant.
• Vouw het open: je houdt een latexrechthoek over die als beflapje bruikbaar is.

Twee gebruiksregels, niet onderhandelbaar. Eenmalig gebruik: een beflapje gebruik je niet opnieuw, en je spoelt het niet af om het nog eens te gebruiken. Eén kant: de ene zijde blijft tegen de huid, de andere tegen de mond, en je draait het onderweg nooit om, want dan hef je precies op wat het moest voorkomen.

Voor het comfort geeft een glijmiddel op waterbasis onder het beflapje een groot deel van de sensaties terug. Het is ook het enige type dat zowel met latex als met siliconen samengaat, en dus met de siliconen accessoires die je in dezelfde sessie zou kunnen gebruiken. Glijmiddel op oliebasis tast latex aan, glijmiddel op siliconenbasis tast siliconen speeltjes aan.

Anilingus, cockring en plug: wat accessoires veranderen

Een accessoire dat je er tijdens draagt, verandert drie dingen: het gevoel, de duur en het hygiëneprotocol. Het is een punt dat geen enkele gids behandelt, terwijl het zich aandient zodra een sessie verder gaat dan de losse handeling.

Een penisring die je er tijdens draagt. Bij degene die het krijgt is de erectie frequent en vaak aanhoudend, en een ring houdt haar in stand. Voor de duur geldt nog steeds de regel voor al onze cockringen: niet langer dan 20 tot 30 minuten, en meteen afdoen bij een doof gevoel, pijn of kleurverandering. Een perineaal model in siliconen is hier bijzonder interessant, omdat het precies de zone bewerkt die deze praktijk aanspreekt.

Een plug, ervoor of erna, maar niet ertussenin zonder wassen. Een plug ontspant de sluitspier en rekt de stimulatie, en de combinatiemodellen uit de collectie cockring met plug doen allebei tegelijk. Maar hij bezet precies de zone die daarna contact met de mond heeft. Een plug eruit halen en meteen doorgaan met anilingus betekent alles wat met de binnenkant in contact was naar de anusrand brengen, en vandaar naar de mond. Daartussen hoort een wasbeurt van het accessoire en een wasbeurt van de zone. Het onderwerp penetratie en materiaal werken we uit in onze pegginggids.

De hygiëne van het materiaal, tot slot, om dezelfde reden die het beflapje rechtvaardigt. Siliconen reinig je na elk gebruik met lauw water en milde zeep, je droogt ze volledig voor het opbergen, en je deelt ze nooit tussen twee personen zonder reiniging. Een accessoire dat de anale zone van iemand heeft aangeraakt, draagt microbieel gezien precies evenveel over als een direct contact.

Houdingen: waar je gaat liggen, afhankelijk van wie het krijgt

De keuze van de houding hangt van maar twee criteria af, de toegang en het comfort op de duur, niet van folklore. Drie opstellingen dekken de meeste gevallen.

• Op handen en knieën. Maximale toegang, de eenvoudigste houding om mee te beginnen en die het minst coördinatie vraagt. Ze wordt na een paar minuten vermoeiend voor wie het krijgt, vooral in de armen.
• Op de rug, benen opgetrokken naar de borst. Goede controle voor wie het doet, oogcontact mogelijk, wat bij een eerste keer veel helpt. Ze is daarentegen fysiek het zwaarst voor wie het krijgt en de houding moet vasthouden.
• Op de buik, een kussen onder het bekken. Op de duur de comfortabelste voor allebei, de minst vermoeiende, en die waarin ontspannen het makkelijkst gaat. Vaak de beste keuze als de sessie langer moet duren.

Over de opbouw gelden drie principes meer dan welk programma ook. Begin rond de zone in plaats van erop, het perineum en de binnenkant van de dijen zijn goede opstapjes. Werk eerst met een vlakke tong en lichte druk, de punt en de intensiteit komen pas daarna. En volg de reacties van je partner in plaats van een aangeleerde volgorde: ritme afwisselen doet meer dan techniek. Er is een aparte selectie als je materiaal zoekt dat voor deze opstellingen is bedacht.

De volgorde van de handelingen: checklist tegen besmetting, handen en seksspeeltjes

Binnen één sessie bepaalt de volgorde van de handelingen een groot deel van het risico, en dat is de blinde vlek van alle gidsen over dit onderwerp. Dit is de volgorde die je aanhoudt.

• Instemming en zin vooraf nagaan, niet tijdens. De SFHGL herinnert eraan dat de praktijk een zekere mate van vertrouwen en vertrouwdheid vraagt.
• Beginnen met de hierboven beschreven douche, in het uur ervoor, aan beide kanten.
• De barrière aanbrengen als je partner geen vaste, geteste partner is. Dat is de uitdrukkelijke regel van de SFHGL.
• Absoluut vermijden om van de anale zone naar de mond, naar het geslacht van je partner of naar een ander accessoire te gaan zonder te wassen of de barrière te wisselen. Hier wordt de kruisbesmetting beslist.
• Glijmiddel gebruiken als de sessie overgaat in anale penetratie. Sidaction herinnert eraan dat letsel door penetratie een deur opent voor hiv, en anilingus dat daarna plaatsvindt valt niet meer in dezelfde risicocategorie.
• Achteraf je handen afspoelen en wassen, voordat je iets anders aanraakt.
• Het materiaal pas opbergen nadat je het hebt gereinigd en gedroogd, niet de volgende dag. Een accessoire dat vochtig of vuil wordt opgeborgen, besmet zichzelf opnieuw. Vul je je sessies aan met vibrerende modellen, dan geldt dezelfde regel voor elk ervan.
• Naar een arts gaan bij koorts, diarree, geelzucht of een letsel in de dagen of weken erna, en de praktijk daarbij noemen. Dat is wat maakt dat er meteen naar het juiste wordt gezocht.

Veelgestelde vragen over anilingus

Wat is het risico van anilingus doen?Het voornaamste risico is niet hiv, dat Sidaction voor deze praktijk uiterst klein noemt. De echte risico's zijn hepatitis A, waarvan het virus via de ontlasting wordt uitgescheiden, darminfecties zoals salmonellose en yersiniose, en soa's die beide kanten op gaan. De tabel hierboven rangschikt ze per niveau.

Hoe was je je voor anilingus?Een lauwe douche in het uur ervoor, een milde zeep met neutrale pH op de anusrand, een volledige spoeling en zorgvuldig drogen volstaan. Vermijd het herhaalde klysma, dat het slijmvlies irriteert en het risico vergroot in plaats van het te verkleinen. En onthoud dat wassen het risico verkleint zonder het op te heffen.

Hoe doe je anilingus voor de eerste keer?In drie stappen. Ga in een houding liggen die comfortabel is voor wie het krijgt, bij voorkeur op de buik met een kussen onder het bekken. Begin rond de zone, vlakke tong, lichte druk. Volg daarna de reacties in plaats van een volgorde, en varieer meer in ritme dan in intensiteit.